ศักดิ์นรินทร์ ชาวงิ้ว

sahlungngurn Kblogger

ศักดิ์นรินทร์ ชาวงิ้ว

บทความ การจัดการความรู้จากแนวปฏิบัติที่ดี เรื่อง ฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ AEC

บทความ การจัดการความรู้จากแนวปฏิบัติที่ดี เรื่อง ฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ AEC

 

บทความ การจัดการความรู้จากแนวปฏิบัติที่ดี

เรื่อง ฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ AEC

                                      ถอดองค์ความรู้โดย อุไรพร ดาวเมฆลับ*

                   วัฒนธรรม คือทุกสิ่งที่เกิดขึ้นจากการกระทำ ความเชื่อ ซึ่งสะท้อนถึงตัวตนของกลุ่มบุคคล ประเพณี ค่านิยม ที่แสดงออกมาในรูปแบบที่ต่างกันไปของแต่ละภูมิภาค เรียกว่าเป็นความหลากหลายของวัฒนธรรม ซึ่งการบริหารจัดการแต่ละภูมิภาคมีทั้งส่วนที่คล้ายกันและส่วนที่ต่างกันออกไปอยู่หลายอย่าง รวมไปถึง ยุคสมัยปัจจุบันได้มีการนำเอาเทคโนโลยีเข้ามาผสมผสานเพื่อให้เข้าถึงข้อมูลได้ง่ายยิ่งขึ้น

                   ภูมิปัญญาชาวบ้านและองค์ความรู้ซ่อนอยู่ในแต่ละท้องถิ่น หากมีการจัดทำฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมแต่ละท้องถิ่น ก็จะมีประโยชน์ต่อการศึกษาและการสืบสานได้โดยสะดวกขึ้น

                   จากข้อมูลที่ได้รับในการประชุมสัมมนาการจัดการความรู้ ระหว่างมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ทั้ง 9 แห่ง ร่วมกับ สถาบันการพลศึกษาและสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ สามารถสรุปข้อมูลในด้าน การจัดการฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ AEC โดยแบ่งเป็นภูมิภาคต่างๆ ดังนี้

                   ภาคเหนือ : มทร.ล้านนา

                   ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ : มทร.อีสาน

                   ภาคกลาง : มทร.กรุงเทพ, มทร.พระนคร, มทร.สุวรรณภูมิ, มทร.รัตนโกสินทร์, มทร.ธัญบุรี

                   ภาคตะวันออก : มทร.ตะวันออก

                   ภาคใต้ : มทร. ศรีวิชัย, สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์

ภูมิภาค

กระบวนการ แนวทางการดำเนินการ (กลยุทธ์ trick & technic)

ภาคเหนือ

        มีกระบวนการ แนวทางการดำเนินการในการจัดการฐานข้อมูล ด้วยการรวบรวมข้อมูลทางด้านศิลปวัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น ในแต่ละจังหวัดที่มีพื้นที่ของมหาวิทยาลัยตั้งอยู่ เพื่อสะดวกต่อการดำเนินการจัดเก็บข้อมูล หลังจากนั้น นำองค์ความรู้ที่ได้มาเรียบเรียงในรูปแบบของเอกสาร วารสาร สื่อต่างๆ และเผยแพร่องค์ความรู้ ผ่านช่องทางต่างๆ เช่น วารสารของมหาวิทยาลัย เว็บไซต์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ โซเชี่ยลมีเดียต่างๆ

ภาค

ตะวันออกเฉียง

เหนือ

        เนื่องจากมีจุดเด่นในการเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างไทย ลาว และกัมพูชา อย่างต่อเนื่อง ในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียนนั้น ดำเนินการโดยนำวัฒนธรรมเรื่องข้าว ซึ่งเป็นวัฒนธรรมที่มีรากฐานเดียวกันของประเทศ   ลุ่มแม่น้ำโขง ทั้ง 6 ประเทศ มาเป็นแนวทางในการเชื่อมความสัมพันธ์และแลกเปลี่ยนข้อมูลซึ่งกันและกัน ภายใต้วิถีวัฒนธรรมชาวพุทธ ระหว่าง จีน เมียนมาร์ สปป.ลาว ไทย กัมพูชา และเวียดนาม

        มีองค์ความรู้ที่เชื่อมโยงวัฒนธรรมท้องถิ่นอีสานผนวกกับศิลปวัฒนธรรมของประเทศลุ่มแม่น้ำโขง โดยใช้วัฒนธรรมของชาวพุทธเป็นแกนกลางในการเชื่อมโยง โดยนำศิลปวัฒนธรรมเหล่านี้มาเผยแพร่ในงานเทศกาล เช่น วันสงกรานต์ แห่เทียนพรรษา

ภาคกลาง

        กำหนดโครงสร้างการดำเนินงานศิลปวัฒนธรรมให้ชัดเจน สร้างเครือข่ายทางศิลปวัฒนธรรม บูรณาการศิลปวัฒนธรรมกับการเรียนการสอน การวิจัย และการบริการวิชาการ จัดตั้งศูนย์วัฒนธรรมเพื่อรวบรวมองค์ความรู้ทางศิลปวัฒนธรรมในห้องภูมิปัญญาไทย มีงานวิจัยภูมิปัญญาท้องถิ่นจากวิถีชีวิตของชุมชน รวบรวมองค์ความรู้ทางศิลปวัฒนธรรมจากกิจกรรมการจัดการองค์ความรู้จากทฤษฎีสู่การปฏิบัติ บทความวิชาการทางศิลปวัฒนธรรม งานวิจัย และแผนงานพิเศษของนักศึกษาด้านศิลปวัฒนธรรม เพื่อจัดทำฐานข้อมูลในคลังปัญญาของมหาวิทยาลัยทั้งภาคภาษาไทยและภาษาอังกฤษ

        มีการจัดกิจกรรมศิลปวัฒนธรรมนานาชาติ รวบรวมผลงานศิลปกรรมจากศิลปินแห่งชาติ เพื่อจัดทำทะเบียนรูปและจัดเก็บในฐานข้อมูลเพื่อการสืบค้น

        มีการถ่ายทอดองค์ความรู้โดยปราชญ์ชาวบ้าน เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้เยาวชนเห็นถึงความสำคัญของรากเหง้าในศิลปวัฒนธรรมไทยก่อนที่จะรับวัฒนธรรมจาก AEC

        การบูรณาการเทคโนโลยีเชิงสร้างสรรค์กับภูมิปัญญาท้องถิ่น สร้างเครือข่ายทางด้านศิลปวัฒนธรรมร่วมกับหน่วยงานภายนอก จัดกิจกรรมสนับสนุนงานศิลปวัฒนธรรม และสร้างการเรียนรู้ระดับชาติ

ภาคตะวันออก

        มีแนวทางการดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ AEC ด้วยการอบรมให้ความรู้เรื่องศิลปวัฒนธรรมและแนวทางพัฒนา การส่งเสริมให้บุคลากรของมหาวิทยาลัยเข้าร่วมอบรมการทำเว็บไซต์ และการจัดทำฐานข้อมูลทางด้านศิลปวัฒนธรรม รวมไปถึงการส่งเสริมให้บุคลากรและนักศึกษาตระหนักถึงความสำคัญของการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม

        เริ่มจัดทำฐานข้อมูลในเว็บไซต์ โดยอบรมการดำเนินงานจัดทำฐานข้อมูล นำเสนองานวัฒนธรรมท้องถิ่นในแต่ละวิทยาเขต เพื่อเก็บรวบรวมองค์ความรู้

ภาคใต้

        ใช้วัฒนธรรมเป็นตัวตั้งในการขับเคลื่อนเชื่อมโยงบูรณาการทุกศาสตร์  สู่ชุมชนในแต่ละท้องถิ่น ด้วยการลงพื้นที่สร้างความเข้าใจอย่างแท้จริง ด้วยวิถีชีวิตที่ยั่งยืน เช่น ชุมชนรำแดง ตลาดน้ำคลองแดน  เพื่อเพิ่มมูลค่าทางศิลปวัฒนธรรม โดยใช้ทรัพยากรในท้องถิ่น ได้แก่ ข้าว โหนด นา เล คน  เพื่อการบูรณาการสู่งานวิจัย งานบริการวิชาการต่อสังคมอย่างยั่งยืน

        มุ่งเน้นงานด้านศิลปวัฒนธรรมโดยตรง มีการสร้างสรรค์งานศิลปะการแสดง ของนักศึกษาทุกปี ในการเรียนการสอน มีการบริหารการจัดการความรู้ บันทึกองค์ความรู้เป็น วีดีทัศน์ เพื่อจัดทำเป็นฐานข้อมูลจากครูภูมิปัญญาท้องถิ่น บูรณาการสู่การเรียนการสอน

 

                  ปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดความสำเร็จในด้านการจัดการฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ AEC ประกอบด้วย

                  1) การตระหนักถึงความสำคัญและเข้าใจในเป้าหมายของการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมและเห็นความสำคัญขององค์ความรู้และการรวบรวมองค์ความรู้

                  2) การให้การสนับสนุนด้านงบประมาณในแต่ละสถาบันทางการศึกษา

                  3) การมีส่วนร่วมของชุมชนจากปราชญ์ชาวบ้านและการถ่ายทอดองค์ความรู้จากครูภูมิปัญญาท้องถิ่น

                  4) การทุ่มเทการดำเนินงานด้านศิลปวัฒนธรรมของบุคลากรเพื่อการบูรณาการสู่สังคม

            5) การทำงานเป็นทีมของบุคลากรในการรวบรวมองค์ความรู้

                  6) มีการดำเนินงานและแลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรมอย่างต่อเนื่องในการสร้างและรวบรวมองค์ความรู้ เพื่อเผยแพร่ในสื่อต่างๆ สู่ AEC ในรูปแบบ 2 ภาษา

                  7) ความเข้าใจในเป้าหมายที่ชัดเจน รวมถึงวิสัยทัศน์ในการทำงานที่แทรกซึมเข้าไปเป็นวัฒนธรรมองค์กร

                  8) มหาวิทยาลัยฯ ตั้งอยู่ในเมืองโบราณและในพื้นที่เป็นแหล่งวัฒนธรรมที่มีความเป็นมายาวนาน และ มีความสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้านตั้งแต่อดีตกาลจนถึงปัจจุบัน อีกทั้ง ยังได้รับการสนับสนุนจาก มหาวิทยาลัยฯ ในการนำเทคโนโลยีเข้ามาบริหารจัดการงานทางด้านศิลปวัฒนธรรม

                  ถึงแม้จะมีหลายปัจจัยที่ทำให้เกิดความสำเร็จในการบริหารการจัดการความรู้ทางด้านวัฒนธรรมและ ภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ AEC อย่างไรก็ตามกระบวนการดำเนินงานยังเกิดปัญหาในหลายๆ ด้าน ที่อาจทำให้การดำเนินงานไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ เช่น ชุมชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการเข้าร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ยังขาดทักษะที่เพียงพอต่อการถ่ายทอดข้อมูล ปัญหาในด้านความต่างวัยของผู้สืบทอดศิลปวัฒนธรรมและครูภูมิปัญญาซึ่งอาจเกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนในการสื่อสารและสืบทอด ความสูงวัยของครูภูมิปัญญา หากไม่รีบดำเนินการถอดองค์ความรู้ให้อยู่ในรูปแบบของข้อมูลดิจิทัลอาจสูญเสียองค์ความรู้ที่ดีของครูภูมิปัญญา หรือปราชญ์ชาวบ้านที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะในศาสตร์ต่างๆ ทางด้านศิลปวัฒนธรรม

                  ถึงกระนั้นก็ตาม ใช่ว่าจะไม่มีแนวทางในการพัฒนาต่อไปอนาคต สิ่งที่จะต้องดำเนินการเป็นอันดับแรกเพื่อปรับปรุงแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นและเพื่อสร้างแนวทางพัฒนา คือ การจัดเก็บ รวบรวมองค์ความรู้ในสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ของทั้ง 9 มทร. ร่วมกับ สถาบันการพลศึกษาและสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ เพื่อจัดเตรียมฐานข้อมูลที่สามารถสืบค้นได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว รวมไปถึงการพัฒนาระบบการบริหารจัดการฐานข้อมูล ที่ต้องอาศัยความร่วมมือของเครือข่าย 9 มทร. สถาบันการพลศึกษาและสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ทั้งภาคภาษาไทยและภาคภาษาอังกฤษสู่ AEC เพื่อให้เป็นข้อมูลองค์ความรู้ที่เกิดประโยชน์สามารถสืบทอด และอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมต่อไป

 

* นักวิชาการศึกษา ศูนย์วัฒนธรรมศึกษา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา

หมวดหมู่: หมวดที่ 3: บุคคล หน่วยงาน องค์กร ผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสังคมชุมชน ท้องถิ่น ปราชญ์ชาวบ้าน ครูภูมิปัญญา นักวิชาการภาคเอกชน และอื่น ๆ

มิติด้าน: ภูมิปัญญาท้องถิ่น

Tags: ฐานข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น

 


Published: 2016-08-25 10:55:53
25 Aug 2016 10:55:53
296 | Last visitor: 2017-03-27 22:49:58
© 2017 Kblogger HR-Blog | Kaewpanya
สถาบันถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุ่มชน